Rắc rối khi mua phải SIM từng đăng ký tài khoản ngân hàng

Anh Trần Bình (Cầu Giấy, Hà Nội) đi mua SIM mới với mong muốn đổi sang số đẹp hơn để dùng lâu dài. Thủ tục diễn ra nhanh gọn: xuất trình CCCD, chụp ảnh khuôn mặt xác thực, đăng ký thông tin thuê bao. Nhưng rắc rối xuất hiện ngay sau đó.

Khi tạo tài khoản ứng dụng nhắn tin bằng số điện thoại mới, ứng dụng gửi thông báo số máy đã có người dùng. Đến lúc ra ngân hàng cập nhật số cho tài khoản cá nhân, anh tiếp tục được báo số điện thoại “đã đăng ký với một tài khoản khác”. “Tôi không hiểu chuyện gì xảy ra. SIM mới mua, đăng ký chính chủ đầy đủ nhưng lại không dùng được”, anh Bình bức xúc.

Quay lại đại lý bán SIM, anh được người bán giải thích kho số viễn thông là hữu hạn, nhiều số sau khi bị thu hồi sẽ được cấp lại cho khách mới, nên xảy ra tình trạng này. Không tìm được cách xử lý, anh quyết định trả SIM và nhận lại tiền.

Câu chuyện của anh Bình không phải cá biệt. Đại diện một nhà mạng cho biết ghi nhận “không ít trường hợp” người dùng mua SIM mới nhưng phát hiện số điện thoại của mình từng được đăng ký cho các tài khoản số khác như ứng dụng tin nhắn hay dịch vụ ngân hàng. Mặc dù vậy, đơn vị này không có số lượng thống kê cụ thể.

Nguyên nhân chủ yếu là do khách bỏ SIM. Sau một thời gian dài không sử dụng, số điện thoại sẽ bị thu hồi rồi cấp lại cho người khác. “Chúng tôi thường gọi đây là những SIM quay đầu”, người này cho biết.

Đại diện nhà mạng này cũng thừa nhận việc xử lý không đơn giản. Một số mạng xã hội cho phép người dùng chủ động xóa tài khoản đã tồn tại để tạo tài khoản mới. Với ngân hàng, mọi thứ phức tạp hơn, số điện thoại là trường dữ liệu đặc biệt nên họ không thể vì số máy đã bị thu hồi mà tự động thay đổi thông tin tài khoản của khách hàng.

“Trong một số trường hợp, nhà mạng có thể hỗ trợ người dùng bằng cách cấp công văn xác nhận chủ thuê bao, nhưng chỉ mang tính cá biệt”, ông nói.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Viễn thông, tình trạng một số điện thoại bị thu hồi rồi cấp lại, nhưng vẫn gắn với tài khoản dịch vụ số của người dùng trước như Viber hay Whatsapp,… là có xảy ra.

Số điện thoại là một loại tài nguyên quốc gia, đồng thời cũng là công cụ dùng để định danh số nên mới có câu chuyện SIM chính chủ. Tài khoản số thì khác, bởi về bản chất, đó cũng chỉ là tài khoản người dùng trên các ứng dụng. Không có quy định nào bắt buộc người sở hữu số điện thoại phải có tài khoản Zalo, Viber hay Whatsapp tương ứng.

“Đây là trách nhiệm của các nền tảng, nếu không cho người dùng mới cài đặt, đăng ký, họ sẽ bị mất thuê bao”, lãnh đạo Cục Viễn thông nhận định.

Trên thực tế, một nhà mạng viễn thông đã phối hợp với một đại diện ứng dụng tin nhắn để xử lý câu chuyện này. Khi số điện thoại bị thu hồi, tài khoản liên quan trên ứng dụng cũng sẽ bị gỡ khỏi số máy. Mô hình phối hợp này đang được thí điểm trước khi mở rộng.

Cục Viễn thông cho biết, với các ứng dụng số, ví dụ như Zalo, người dùng vẫn có thể tạo tài khoản mới đè lên tài khoản đã tồn tại. Với ngân hàng, cách xử lý lại khác. Khi phát sinh tranh chấp, người sở hữu số mới phải trực tiếp làm việc với ngân hàng để chứng minh quyền sở hữu. “Người dùng cần chứng minh số điện thoại là của mình, chính chủ. Khi đó, ngân hàng mới có cơ sở để xử lý”.

Đây là một trong những lý do người dùng sau khi xác thực thuê bao phải gắn số điện thoại của mình với ứng dụng định danh điện tử, thông qua việc xác nhận SIM chính chủ trên VNeID. Trước đây, khi chưa có cơ chế này, người dùng khó chứng minh được quyền sở hữu số điện thoại trong các tình huống tranh chấp.

Số điện thoại ngày càng đóng vai trò như một “định danh số”, gắn với nhiều dịch vụ, từ tài khoản mạng xã hội đến ngân hàng, ví điện tử. Điều này mang lại tiện ích, nhưng cũng kéo theo nhiều rắc rối, khi vòng đời của SIM không trùng với vòng đời của các tài khoản số. Theo Cục Viễn thông, người dùng di động vì thế cần chủ động xác nhận SIM chính chủ qua VNeID để bảo vệ “danh tính số” của mình.

Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại diện Cục Viễn thông cho biết có khoảng gần 900.000 thuê bao được người dùng chủ động xác nhận “không chính chủ” thông qua VNeID, sau hai tuần triển khai Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao di động.

Trước đó, năm 2023, khi triển khai “làm sạch dữ liệu”, cơ quan quản lý đã đối soát thông tin giấy tờ của cả trăm triệu thuê bao di động, qua đó phát hiện khoảng 17 triệu trường hợp có thông tin chưa chính xác. Trong số này, 11 triệu thuê bao đã được cập nhật lại thông tin, còn 6 triệu bị dừng cung cấp dịch vụ.

Trọng Đạt